Kan ik scheiden als mijn partner dit niet wilt?
In de wet staat dat er voor een echtscheiding sprake moet zijn van een duurzame ontwrichting van het huwelijk. De rechter moet aan de hand van objectieve maatstaven beslissen of hiervan sprake is. De rechter komt betrekkelijk snel tot het oordeel dat er sprake is van bedoelde ontwrichting en in de praktijk komt het er dan ook op neer dat als één van de partners aangeeft niet meer met elkaar te kunnen of willen samenleven dan dit voldoende is voor een echtscheiding.
Heb ik een advocaat nodig om mijn echtscheiding te regelen?
Voor het indienen van een verzoekschrift tot echtscheiding bij de rechtbank heeft u een advocaat nodig. U kunt kiezen voor een gezamenlijke advocaat of ieder een eigen advocaat. Het belangrijkste voordeel van persoonlijk advies door een advocaat is dat de advocaat met kennis en ervaring kan meedenken wat in uw geval de beste oplossingen zijn. Vaak is de advocaat op de hoogte van mogelijkheden waar u nog niet aan gedacht heeft en die voor beiden beter zijn. Ook kunnen sommige van de wet afwijkende afspraken alleen maar rechtsgeldig worden overeengekomen als deze worden vastgelegd in een door de advocaat opgesteld echtscheidingsconvenant, de overeenkomst waarbij de afspraken over de gevolgen van de echtscheiding worden vastgelegd. Dit is bijvoorbeeld het geval indien u wilt afwijken van de wettelijke regeling met betrekking tot het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen. Afwijken is mogelijk maar in geval van echtscheiding alleen bij echtscheidingsconvenant!
Hoe verloopt de procedure als we beiden dezelfde advocaat hebben?
Een gemeenschappelijke advocaat is geschikt voor iedereen die bereid is ook juist in de moeilijke periode van scheiden met elkaar te blijven overleggen. De wil moet aanwezig zijn om samen tot een oplossing te komen. Het is niet nodig dat u voordat u naar de advocaat gaat al overeenstemming heeft over alle te regelen onderwerpen. In tegenstelling tot een procedure waarbij ieder een eigen advocaat heeft komt u niet lijnrecht tegenover elkaar te staan, wat escalerend kan werken, maar regelt u samen uw echtscheiding. Deze manier van scheiden duurt minder lang en de kosten zijn lager dan in het geval ieder een eigen advocaat heeft. Een ander belangrijk voordeel is dat u blijft communiceren met elkaar en dat de kans op escalaties sterk wordt verminderd. Dit is met name heel belangrijk als er kinderen zijn. Na de echtscheiding blijft u de ouders van de kinderen en zullen zich nog dikwijls situaties voordoen waarbij een goed contact met elkaar nodig is.
De gemeenschappelijke advocaat zal een neutrale rol vervullen. De advocaat heeft ervaring met het voeren van gesprekken tussen (ex-)partners. Niemand wordt ondergesneeuwd. De advocaat begeleidt als neutrale, doch wel betrokken, derde het proces van overleg en onderhandeling tussen de partners en bevordert een goede communicatie. De advocaat zal advies geven over de rechten en plichten over en weer en of het mogelijk is van wettelijke regelingen af te wijken en welke mogelijkheden er zijn. Voor- en nadelen van de verschillende mogelijkheden worden besproken. De advocaat zorgt ervoor dat allebei de partners over dezelfde informatie beschikken.
Tijdens de gesprekken kan desgewenst aandacht worden gegeven aan de reden van de echtscheiding en de emotionele aspecten van de echtscheiding. Indien de echtgenoten voldoende informatie hebben over de motieven van degene die de echtscheiding wil, de oorzaak en ieders aandeel daarin, komt het acceptatieproces beter op gang. Dit vereenvoudigt de gesprekken en onderhandelingen met de echtgenoten over de afwikkeling van de scheiding.
Door het in kaart brengen van alle mogelijke oplossingen komt men vaak tot andere oplossingen waar men eerder niet aan gedacht heeft en die voor allebei beter zijn. Niet de rechter geeft een standaard beslissing, maar u neemt samen de beslissing die in uw individuele situatie de beste is. Dit betekent ook dat er een breed draagvlak ontstaat voor de uiteindelijke overeenkomst. De afspraken worden dan ook beter nagekomen.
De partners maken zelf per onderwerp afspraken, welke worden vastgelegd in een overeenkomst, het zogenaamde “echtscheidingsconvenant”, waarin de afspraken over de gevolgen van de echtscheiding staan. De advocaat dient namens de partners een gemeenschappelijk verzoekschrift tot echtscheiding in bij de rechtbank. De rechtbank zal geen zitting plannen, maar de zaak schriftelijk afhandelen. Kinderen van twaalf jaar en ouder worden in de gelegenheid gesteld zich uit te laten over de regelingen die getroffen moeten worden voor de kinderen. De advocaat ontvangt de echtscheidingsbeschikking van de rechtbank en zal ervoor zorgen dat deze wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand, waarna de echtscheiding definitief is. Over de kosten van de echtscheiding (denk onder andere aan de kosten van uittreksels uit de gemeentelijke registers, advocaatkosten, kosten rechtbank, kosten deskundigen) worden in overleg afspraken gemaakt.
Hoe verloopt de procedure als we allebei een eigen advocaat hebben?
Deze manier van scheiden is geschikt indien er geen bereidheid is of het niet mogelijk is om in onderling overleg de gevolgen van de scheiding te regelen. Denkt u bijvoorbeeld aan de situatie dat één van de partners niet wil meewerken aan de echtscheiding of dat er om wat voor reden dan ook geen enkel vertrouwen meer bestaat in de ander.
Een advocaat kan voor de partner die wil scheiden een eenzijdig verzoekschrift tot echtscheiding indienen bij de rechtbank. In dit verzoekschrift kan niet alleen gevraagd worden om een echtscheiding, maar ook om zogenaamde “nevenvoorzieningen”. Voor de kinderen moet u hierbij denken aan het vragen van een beslissing aan de rechter over het gezag, de verblijfplaats van het kind, een omgang- en/of informatieregeling en kinderalimentatie. Denk hiernaast onder andere aan partneralimentatie, de verdeling van de gemeenschap van goederen, de afwikkeling van de huwelijkse voorwaarden, pensioenverdeling, toewijzing van het huurrecht van de woning en het voortgezet gebruik van de echtelijke woning en de inboedel tegen een redelijke vergoeding gedurende zes maanden na de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking.
De deurwaarder zorgt ervoor dat de andere partner een exemplaar van het verzoekschrift tot echtscheiding ontvangt. De andere partner kan een verweerschrift indienen bij de rechtbank. Ook voor het indienen van een verweerschrift is een advocaat nodig. De rechtbank zal een zitting plannen. De partners moeten voor de zitting aan de rechter de benodigde gegevens verstrekken en kinderen van twaalf jaar en ouder worden in de gelegenheid gesteld zich uit te laten over de regelingen die getroffen moeten worden voor de kinderen.
De zitting is niet openbaar. De rechter laat zich tijdens de zitting door de partners en hun advocaten informeren en geeft een zogenaamde “echtscheidingsbeschikking” af. De echtscheidingsbeschikking moet worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand, waarna de echtscheiding definitief is.
Tegen een beslissing van de rechtbank kan binnen drie maanden hoger beroep worden ingesteld bij het Gerechtshof. Tegen een beslissing van het Gerechtshof kan cassatie worden ingesteld bij de Hoge Raad, het hoogste rechtscollege in Nederland. Cassatie kan alleen worden ingesteld als er sprake is van een juridische fout in de beslissing van het Gerechtshof. De Hoge Raad beslist niet opnieuw over feiten.
Ook al heeft iedere partner een eigen advocaat dan is het mogelijk om een zitting te voorkomen. Als de partners dat willen kan er gekozen worden voor een “viergesprek”, waarbij beide partners met hun advocaten aanwezig zijn. Lukt het om afspraken te maken over de gevolgen van de echtscheiding dan kunnen deze afspraken worden vastgelegd in een echtscheidingsconvenant en neemt de rechtbank deze beslissingen over in de echtscheidingsbeschikking. De rechtbank handelt de zaak in dat geval schriftelijk af.
In de meeste gevallen moet ieder de eigen proces- en advocaatkosten betalen.
Wat als de beslissing van de rechter niet kan worden afgewacht?
Vanaf het moment van het indienen van het verzoekschrift tot echtscheiding bij de rechtbank totdat de echtscheidingsbeschikking van de rechtbank is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand kan veel tijd verstrijken. Soms lopen de spanningen tussen de partners zo hoog op dat de echtscheidingsbeschikking niet kan worden afgewacht. In dat geval kunnen aan de rechtbank zogenaamde “voorlopige voorzieningen” worden gevraagd. Dit zijn tijdelijke beslissingen voor de duur van de echtscheidingsprocedure. Er kunnen voorlopige voorzieningen worden gevraagd over de kinderen – aan welke partner worden de kinderen voorlopig toevertrouwd, voorlopige kinderalimentatie, voorlopige omgang- en/of informatieregeling – maar denk ook aan voorlopige partneralimentatie en het verstrekken van goederen voor het dagelijks gebruik. Met betrekking tot de echtelijke woning kan verzocht worden om het uitsluitend gebruik van de woning door één van de partners. |
